29.01.2020

Czym jest HOMEOSTAZA ?

Udostępnij

Homeostaza oznacza równowagę organizmu. Słowo to wywodzi się z języka greckiego od wyrazów homois, czyli równy, oraz stasis, które oznacza trwały. Homeostaza polega na zachowaniu równowagi wewnętrznego środowiska ludzkiego organizmu, w odniesieniu do warunków zewnętrznych. Te bowiem nie sprzyjają przeżyciu – dlatego właśnie człowiek odgrodzony jest od ich wpływu przez skórę, płuca, nerki i przewód pokarmowy. Ponadto, homeostaza polega na funkcjonowaniu w otoczeniu przy zużywaniu jak najmniejszej wymaganej ilości energii. Jest ona także odpowiedzialna za zaopatrywanie ludzkiego organizmu w potrzebne do życia składniki odżywcze, takie jak witaminy, minerały, pierwiastki, kwasy tłuszczowe i aminokwasy.

Utrzymanie homeostazy związane jest ze stałą kontrolą podstawowych parametrów życiowych, takich jak na przykład tętnicze ciśnienie krwi, temperatura ciała, objętość płynów ustrojowych. Zalicza się do nich również pH krwi, ciśnienie osmotyczne, a także ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla i tlenu we krwi. Kontrola tych parametrów możliwa jest za pomocą receptorów, które z kolei przekazują informacje do interpretatorów, mieszczących się w ośrodkowym układzie nerwowym. One, jak sama nazwa wskazuje, interpretują informację. Jeżeli zawiera ona odchylenie od normy, interpretatory wysyłają sygnał do efektorów, by te zareagowały i uregulowały parametr, w zależności od okoliczności.

Homeostaza ludzkiego organizmu jest możliwa dzięki mechanizmom dostosowawczym (adaptacyjnym). To one są odpowiedzialne za to, że organizm reaguje na czynniki zewnętrzne, takie jak mróz bądź wysoka temperatura powietrza. Ich działanie oparte jest na sprzężeniu zwrotnym, które zapewnia, że wszystkie parametry są na właściwym poziomie. Wyróżnia się dwa rodzaje sprzężenia zwrotnego – ujemne i dodatnie. To pierwsze polega na hamowaniu bodźca wyzwalającego. Z kolei sprzężenie zwrotne dodatnie polega na stymulowaniu bodźca wyzwalającego.  Za prawidłowe działanie tych mechanizmów odpowiedzialny jest przede wszystkim układ nerwowy, a także gruczoły wydzielania wewnętrznego.

Zaburzenia homeostazy

Niestety do zaburzenia równowagi organizmu może dojść z różnych powodów. Za taki stan rzeczy mogą być odpowiedzialne choroby genetycznelub nieprawidłowa budowa któregoś z organów wewnętrznych. Co więcej, zaburzeniu homeostazy sprzyjają też schorzenia i dolegliwości wywoływane przez zmiany środowiskowe, takie jak zanieczyszczenia. Istotne znaczenie dla tej kwestii ma również nadmierny stres, dieta oraz aktywność fizyczna – niewłaściwy system żywienia i niewielka ilość ruchu także mogą zaburzyć homeostazę.

Homeostaza psychiczna – co ma znaczenie?

Prawidłowa homeostaza na poziomie biologiczno-fizjologicznym jest niezwykle ważna, ponieważ niesie konsekwencje także dla równowagi psychicznej człowieka. Potrzeby fizjologiczne bowiem bezpośrednio przekładają się na zdrowie psychiczne. Co więcej, działa to również w drugą stronę, na zasadzie wspominanego wcześniej sprzężenia zwrotnego. Wszelkie choroby, infekcje, urazy bądź zatrucia niekorzystnie wpływają na kontrolę nad zachowaniem równowagi organizmu. Złe samopoczucie negatywnie wpływa na psychikę. Nadszarpnięte zdrowie psychiczne z kolei osłabia kondycję fizyczną.

Tagi: